Kişilik, kişinin kendine özgü davranışlarının bir bütünüdür. Kişilik bozukluğu, kişinin günlük işlevselliğini , çevreye uyumunu bozan, kendisine  kaygı- gerilim oluşturup, bulunduğu kültürün gerekliliklerinden sapma gösteren ve  süreklilik taşıyarak bir hal alması durumundan bahsedilen düşünsel, ruhsal ve bedensel özelliklerdir.

Kişilik bozukluğu diğer adıyla borderline denilen sağlıksız düşünme ve davranış tarzına sahip olunan bir tür zihinsel bozukluktur. Kişilik bozukluğu tanısı olan bir kişi, insanları , durumları algılamakta ve ilişkilendirmekte zorluk yaşar. Kişilik bozukluğu  kişinin ilişkilerinde, özel hayatında,  iş-okul hayatında, aktivitelerinde önemli sorunlara yol açar ve olgunlaşamama görülür. Bazı kişiler kişilik bozukluğu olduğunun farkında değillerdir, çünkü kendilerine son derece normal gelmektedirler.Bu durumda da kişi karşılaştığı zorluklarda başkalarını suçlayabilir.

Kişilik bozukluklarının %6-9  civarında olduğu düşünülmektedir. Kişilik bozuklukları çoğunlukla ergenlik  döneminde ortaya çıkar ve bazılarında çocukluk döneminde de kendisini gösterirken bazılarında da  yetişkinlik döneminde de başlayabilir. Kişilik bozukluklarında genetik bir geçişin olduğu düşünülmektedir.  Kişilik bozukluğunun türleri vardır. Bu türlerden bazıları kişinin yaşının ilerlemesiyle daha az görülmeye başlayabilir.

Paranoid Kişilik Bozukluğu

  • Güvensizlik ve başkalarına karşı şüphe duyarlar.
  • Sürekli olarak çevrelerini gözlemlerler ve insanları ölçüp biçerler.
  • Başkalarının kendisine zarar vereceğini ya da verdiğini düşünürler.
  • Başkalarının sadakatine karşı güven duymazlar.
  • Eğlenceli kişiler değillerdir ve ciddi olarak bilinirler.
  • Çoğunlukla toplum içinde çatışma halinde olurlar.
  • Söyleyeceklerinin kendi aleyhine kullanılacağını düşünürler.
  • Algılanan olaylara veya hareketlere öfkeli ve düşmanca tepki verirler.
  • Kin beslerler.
  • Paranoid kişilik bozukluğunun toplumda görülme oranı %5-6 arasındadır.

 Şizoid Kişilik Bozukluğu

  • Genellikle yalnız kalmayı isterler.
  • Duygusal ifadeleri sınırlıdır.
  • Duygulanımları yüzeysel ve donuktur.
  • Çoğu aktiviteden zevk almazlar.
  • Genellikler çekingen yapıdadırlar.
  • Başka kişilerle kendilerini rahat hissetmezler göz kontağı kurmazlar.
  • Sürekli partnerlerinden farklı kişilerle cinsel ilişki yaşama isteğindedirler.
  • Kızgınlıklarını göstermezler.
  • Şizofren akrabası olanlarda daha sık görülür.
  • Başkalarının ilgi veya öcgülerine kayıtsızdırlar.
  • Şizoid kişilik bozukluğunun toplumda görülme oranı %7 civarındadır.

 Şizotipal Kişilik Bozukluğu

  • Garip kişiler olarak bilinirler.
  • Kendilerine özgü ve tuhaftırlar.
  • Değişik inançlara ve davranışlara sahiptirler.
  • Kendi duygularının ayırımını yapamazlar.
  • Duygularında çok uç ve anlık değişimleri vardır.
  • Düş, hayal içinde yaşalarlar.
  • Toplumdan uzak kalma eğilimindedirler.
  • Çok az bir kısmının arkadaşı vardır.
  • Kuşkuculuk ve paranoid düşüncelere rastlanır.
  • Şizofren akrabası olanlarda daha sık görülür.
  • Şizotipal kişilik bozukluğunun toplumda görülme sıklığı %3 civarındadır.

 Antisosyal Kişilik Bozukluğu

  • Kişilerin ihtiyaçlarını ve duygularını dikkate almazlar.
  • Kişinin geçmişinde şiddete sık başvurduğu ile ilgili anamnez alınır.
  • Takma isim kullanabilirler.
  • Suç işlemeye meyillidirler.
  • Yaptıklarından vicdan azabı çekmezler ve pişman olmazlar.
  • Rastgele cinsel ilişkiler yaşarlar.
  • Genellikler plansız davranır ve dürtü bozuklukları vardır.
  • Kendilerini veya başka kişilerin güvenliğini önemsemezler.
  • Tutarsız ve sorumsuz davranışları vardır.
  • Yalan söyleme ve evden kaçma sık görünür.
  • Dikkat eksikliği ve Hiperaktivite bozukluğu yatkınlık oluşturur.
  • Antisosyal kişilk bozukluğunun toplumda görülme sıklığı erkeklerde %3-7, kadınlarda ise %1 civarındadır. Cezaevlerinde bu oran yaklaşık %75 dir.

Borderline Kişilik Bozukluğu

  • Psikoz, duygu durum bozuklukları ve diğer kişilik bozukları ile örtüşen çok yanı vardır.
  • İntihar yada kendilerine zarar verme eğilimleri vardır.
  • Yoğun ve sık öfke nöbetleri vardır.
  • Başka kişilerle kurulan ilişki çalkantılıdır.
  • Terkedilme korkuları vardır ve her işe başvururlar.
  • Duygulanımlarında tepkisellik vardır, fırtınalar yaşanabilir.
  • Güvensiz seks, kumar ya da sürekli yeme durumları vardır.
  • Çok çabuk öfkelenirler ve manüpülatif davranırlar.
  • Çoğunlukla bunalım ve kriz içerisindedirler.
  • Madde kullanımı, hızlı araba kullanımı gibi davranışlar sık görülür.
  • Gözünde çok fazla büyütme veya yerin dibine vurma arasında gidip gelen tutarsız kişiler arası ilişkileri vardır.
  • Strese bağlı paranoya vardır.
  • Borderline kişilik bozukluğunın toplumda görülme sıklığı %2 civarındadır. Genellikler kadınlarda daha çok görülür.
  • Bu kişilerin %90 ‘ının başka psikşyatrik hastalığı %40’ının da ikiden çok psikiyatrik hastalığı vardır.

Histrionik Kişilik Bozukluğu

  • Aşırı derecede duygusal ve dramtik bir ruh halindedirler.
  • Cinsel açıdan sürekli aktiftirler.
  • Fiziksel görünüşlerinden sürekli endişe duyarlar.
  • Sürekli rol yapıyormuş gibi olumlu izlenim bırakmaya çalışırlar.
  • Çok süslü , göz alıcı, renkli alımlı olmaya çalışırlar, tüm dikkatleri üzerine çekme davranışına girerler.
  • Baştan çıkarıcı davranışları vardır.
  • Başkalarını etkilemeye yönelik konuşma biçimleri vardır.Rol yapıyormuş gibi konuşurlar.
  • Histrionik kişilik bozukluğunun toplumda görülme sıklığı %2-3 civarındadır. Kadınlarda daha sık görülmektedir.

Narsistik Kişilik Bozukluğu

  • Özel ve diğerlerinden daha önemli olduğuna inanırlar.
  • Güç, başarı ve çekiciliğin fantezileri vardır.
  • Kendilerini büyük görme ve benlik saygısı ile ilgili konularla çok fazla ilgilenirler.
  • Başarı ve yeteneklerini abartılar.
  • Kendilerinin diğerlerinden daha önemli olduğuna inanırlar
  • Eleştirilmeye yada yenilgiye depresyon ve kızgınlıkla karşılık verirler.
  • Kendini beğenmiş ve küstah davranışları vardır.
  • Kendi çıkarları için başkalarını kullanma eğilimindedirler.
  • Sürekli övgü ve hayranlık beklentileri vardır.
  • Kıskanıldığını düşünürler.
  • Narsistik kişilik bozukluğunun toplumda görülme sıklığı %1 civarındadır.

Bağımlı Kişilik Bozukluğu

  • Başkalarına aşırı bağımlılık gösterirler.
  • Kendi sorumluluk ve gereksinimleri başkalarınkinden sonra gelir.
  • Başkalarına karşı itaatkar davranışlarda bulunurlar.
  • Yalnız olduklarında kendi bakımlarını sağlayamazlar.
  • Sömürüye dayalı ilişkiler vardır.
  • Yakın ilişkisi sonlandığında, bakım ve destek kaynağı olarak başka bir arayışa girerler.
  • İşleri başlatma ve tek başına yürütme zorlukları vardır.
  • Özgüven eksikliği yaşarlar.

Çekingen Kişilik Bozukluğu

  • Bu kişiler utanç, ürkek, korkak, çekingen bir kişiliğe sahiptir.
  • Mahçup olacağı yada alay konusu olacağı korkusuyla ilişkilerde tutukluk gösterirler.
  • Eletirilme ve reddedilme korkuları vardır.
  • Çekici olmadıklarını düşünürler.
  • Kendi dünyalarında yaşarlar ve diğerlerinin koşulsuz olarak kendilerini kabul etmelerini beklerler.
  • Çoğunlukla aşağılık duyguları vardır.
  • Aşşağılık duyguları yoğundur.
  • Çekingen kişilik bozukluğunun toplumda görülme sıklığı %0.5-1 civarındadır.

Obsesif – Kompulsif Kişilik Bozukluğu

  • Çok fazla ısrarcıdırlar.
  • Düzen, detaylar ve kurallarla meşgul durumundadırlar.
  • Dugulara dayanan kararlarda çok fazla kararsızlıkları vardır.
  • Bir işi , projeyi bitirememe duyguları vardır.
  • Çok fazla mükemmeliyetçidirler.
  • Sert ve inatçı ruh halleri vardır.
  • Nesneleri biriktirirler, eskimiş , değersiz eşyaları elden çıkarmazlar.
  • Para konusunda cimri olurlar.
  • İşe ya da projeye olan aşırı bağımlılıktan dolayı arkadaşlarını ve yakınlarını ihmal etme.
  • Obsesif kompolsif kişilik bozukluğu, bir tür anksiyete bozukluğu olan obsesif kompulsif bozukluk ile aynı değildir.
  • Erkeklerde daha sık görülmektedir.

 

 

Kişilik Bozuklukları

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir