Trikotilomani,  ilk olarak  1889 yılında, saçlarını tutamlar halinde koparan ve bir tür alopesi olarak  adlandırılan  bir hastanın incelenmesi ile , dermatolog olan Hallopeau tarafından tanımlanmış ruhsal bir bozukluktur. (Swedo 1993). Trikotilomani, eski Yunanca bir sözcük olup, “saç koparıyorum” anlamına gelmektedir (Swedo 1993).  Günümüze bakıldığında  trikotilomani, belirgin bir şekilde saç kaybının olacağı kadar kişinin saçını tekrarlayan bir şekilde  kopardığı, saç koparma öncesinde gerginlik, sinirlilik hissinin, saç koparırken haz almanın görüldüğü bir bozukluk olarak tanımlanmakta; DSM-IV’te (APA 1994) ‘Başka Bir Yerde Sınıflandırılmamış İmpuls Kontrol Bozuklukları’, ICD-10’da (WHO 1992) ise ‘Alışkanlık ve Dürtü Bozuklukları’ tanı grubu içinde yer almaktadır. Trikotilomani hastalarında, en sık saç koparmanın, daha seyrek olarak da kaş, kirpik, sakal-bıyık, koltukaltı ve kasık gibi bedenin çeşitli bölgelerinden kıl koparmanın görüldüğü bildirilmektedir.

Trikotillomani kimlerde görülür?

Trikotillomani, her yaştan, her  gruptan, cinsiyetten, milletten ve sosyoekonomik düzeyden kişide bu hastalık görülebilir. Hastalık, ocukluk döneminde  kızlarda ve erkeklerde eşit sıklıkta görülürken  yetişkinlikte vakaların %80-90’ı kadın bulgularıdır.  Toplum içinde görülme sıklığı %1-3’tür. Başka deyişle Türkiye’de tedavi alan, almayan, hastalığının farkında olan olmayan, bazıları  şiddetli bazıları ise  hafif olarak  yaklaşık 1-1,5 milyon trikotillomani vakası bulunmaktadır.

Trikotillomani ne zaman başlar?

Hastalık fark etmeksizin herhangi  bir yaşta başlayabilir fakat  çoğunlukla  geç çocukluk ve ergenlik döneminde,  yani 11-13 yaş civarında başlar. Hastalığın daha sık başladığı bu dönemde hastalığın başlangıcında bazı hormon değişikliklerinin neden  olabileceğini düşündürmektedir. Fakat  yaşlılıkta ya da henüz 1 yaşın altındaki bebeklerde de  hastalığın gözlenebildiği az durumlar da vardır. Hastalık  genellikle hayatın stresli bir döneminde, önemli bir yaşam olayını takiben izlenir. Ancak  hiçbir şey olmadığında kişinin yaşamında her şey olağan akışında iken de başlayabilir.

Trikotillomani hastalığı kendiliğinden geçebilir mi?

Bir kişide hastalığın nasıl seyredeceğini tam olarak tahmin etmek aslında  mümkün değildir.  Hiç tedavi görmeyen trikotillomani  hastalarında çoğunlukla uzun yıllar sürer fakat  zaman içinde fazlalaştığı ve azaldığı dönemler, hatta arada birkaç ay yıl tamamen ortadan kalktığı, sonra yeniden başladığı dönemler gözlemlenebilir. Bu kronik gidiş ömür boyu sürebilir. Ancak özellikle bebeklikte ya da erken çocukluk döneminde başlayan birçok vakada saç koparma kısa bir süre devam edip kendiliğinden ortadan kalkabilir.

Teşhis ve tedavi

Trikotillomani hastalarında yapılan birçok MR incelemesinde, bozukluktan mustarip olmayanlardan daha fazla gri maddeye sahip oldukları bulunmuştur. Çocuklar saç çekmeyi itiraf ederse teşhis zor değildir; inkar ederlerse de ayırıcı tanı için bazı incelemeler yapılmalıdır.  Tedavide izlenecek yol yaşa göre değişir. Tanı konulması ve durumun farkındalığının arttırılması ile aile içinde bir rahatlama sağlanması ve gerginliğin azaltılması mümkündür. Alışkanlığı tersine çevirme eğitimi trikotillomaninin tedavisinde yüksek başarı oranına sahiptir. Trikotillomaniyi tedavi etmenin bir yolu olarak ilaca başarılı bir yardımcı olarak görülmektedir. Bununla birlikte psikoterapi desteğinin olması  tedavi başarı oranını yükseltmektedir.

Genel

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir